Αντιμετώπιση της ηπατοτοξικότητας από σισπλατίνη με κουρκουμίνη

Η πολυφαινόλη κουρκουμίνη έχει πολλαπλές βιοχημικές ιδιότητες, που κυρίως εκδηλώνονται με ένα αντιοξειδωτικό, αντιφλεγμονώδες, αντικαρκινικό, χημειοπροφυλακτικό και αντιμεταστατικό αποτέλεσμα.

 Η σισπλατίνη (CIS) είναι ένα ευρέος φάσματος αντικαρκινικό φάρμακο κατά ενός ευρέος φάσματος κακοηθειών, με κυτταροτοξικές επιδράσεις, είτε σε κακοήθη, είτε σε φυσιολογικά κύτταρα.

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης, Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιατρικός Ερευνητής, Συγγραφέας. Κόρινθος

Αικατερίνη Γκέλη, Ιατρός, Ακτινοδιαγνώστρια, Άσσος, Κορίνθου

Αντιμετώπιση της νεφροτοξικότητας από σισπλατίνη με κουρκουμίνη

Η νεφροτοξικότητα που προκαλείται από την σισπλατίνη (CIN) παραμένει η πιο επικρατούσα δυσμενής επίδραση και μπορεί να επηρεάσει την κλινική της χρήση[3]. Ο Ugur S. και οι συνεργάτες [2015] αξιολόγησαν τα αποτελέσματα της κουρκουμίνης στη νεφροτοξικότητα που προκαλεί η χορήγηση σισπλατίνης σε επίμυες. Χρησιμοποιήθηκαν αρσενικοί επίμυες Wistar, που  χωρίστηκαν σε 4 ομάδες[3] .

1η ομάδα: Μάρτυρες.
2η ομάδα: πήρε σισπλατίνη (7mg/kg βάρους σώματος, ενδοπεριτοναικά, εφάπαξ.
3η ομάδα πήρε κουρκουμίνη , (100mg/kg μέσω στοματικού καθετήρα, επί 10 ημέρες.
4η ομάδα πήρε σισπλατίνη και κουρκουμίνη.

Τα πειραματόζωα που πήραν σισπλατίνη έπαθαν νεφρική βλάβη που εκδηλώθηκε με αύξηση της συγκέντρωσης της ουρίας και της κρεατινίνης στον ορό (p<0.05).

Ο νεφρικός ιστός των πειραματοζώων που πήραν σισπλατίνη επέδειξε μια σημαντική αύξηση των επιπέδων της μαλονδιαλδεϋδης (p<0.05).

Η θεραπεία με κουρκουμίνη πρόλαβε την άνοδο της ουρίας , κρεατινίνης και μαλονδιαλδεϋδης, όταν συγκρίθηκαν οι νεφροί των πειραματοζώων που πήραν σισπλατίνη, με τους νεφρούς των μαρτύρων (p<0.05).

Όμοιες τάσεις (p<0.05) έδειξε και η ανάλυση της νικοτιναμιδικής φωσφοριβοσυλτρανσφεράσης [nicotinamide phosphoribosyltransferase (NAMPT)] και των σιρτουινών πρωτεϊνών  SIRT1, SIRT3 and SIRT4, που παίζουν σημαντικούς ρόλους στην αντίσταση στο στρες και την τροποποίηση του ουδού του κυτταρικού θανάτου.

Στα πειραματόζωα που θεραπεύτηκαν με σισπλατίνη και υπέστησαν νεφρική βλάβη μειώθηκαν τα επίπεδα της NAMPT και των πρωτεϊνών σιρτουίνης.

Αντιστρόφως, στα πειραματόζωα που θεραπεύτηκαν με σισπλατίνη και πήραν κουρκουμίνη αυξήθηκαν τα επίπεδα της NAMPT και των πρωτεϊνών σιρτουίνης [SIRT proteins] (p<0.05).

Αυτά τα δεδομένα δείχνουν ότι η κουρκουμίνη μπορεί να δυνητικά να χρησιμοποιηθεί για τον περιορισμό της νεφροτοξικότητας από χημειοθεραπεία, ενισχύοντας έτσι το θεραπευτικό εύρος της σισπλατίνης [3].

Σε παρόμοια έρευνα του  Sahin K και των συνεργατών (2014), που έγινε σε επίμυες Wistard, στούς οποίους χορηγήθηκε σισπλατίνη, κουρκουμίνη και διφθοριούχος σισπλατίνη προέκυψαν προστατευτικά αποτελέσματα στους νεφρούς των πειραματοζώων, που θεραπεύτηκαν με κουρκουμίνη. Μάλιστα η νεφροπροστασία ήταν μεγαλύτερη στα πειραματόζωα που πήραν διφθοριούχο κουρκουμίνη [4].

To 2023 o Hasan Mehrab και οι συνεργάτες δημοσίευσαν τα αποτελέσματα της έρευνας που έκαναν  με μια ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο, διπλά τυφλή, τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη  σε 82 ασθενείς που έλαβαν νανοκουρκουμίνη (80 mg δύο φορές την ημέρα για πέντε ημέρες) ή ένα πανομοιότυπο εικονικό φάρμακο με τυπικές νεφροπροστατευτικές μεθόδους έναντι της νεφροτοξικότητας που προκαλείται από την σισπλατίνη.  

Συλλέχθηκαν δεδομένα σχετικά με τα δημογραφικά στοιχεία των ασθενών, το αίμα, το άζωτο στα ούρα, τα επίπεδα κρεατινίνης (Cr), τους ηλεκτρολύτες στα ούρα και τα επίπεδα λιποκαλίνης (NGAL) που σχετίζεται με τη ζελατινάση των ουδετερόφιλων στα ούρα στις ομάδες θεραπείας και εικονικού φαρμάκου, 24 ώρες και πέντε ημέρες μετά την έναρξη της χορήγησης σισπλατίνης. Η κλινική μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συμπληρωματική χορήγηση κουρκουμίνης  μπορεί να έχει τη δυνατότητα να ανακουφίσει την νεφροτοξικότητα που προκαλείται από την σισπλατίνη και την απώλεια ηλεκτρολυτών στα ούρα σε ασθενείς με καρκίνο[5].

Mέχρι πρόσφατα οι ευερεγετικές δράσεις τις κουρκουμίνης είχαν αποδειχτεί σε καλλιέργειες κυττάρων, σε πειραματόζωα και σε κλινικές μελέτες επί ανθρώπων φάσης Ι και ΙΙ. Η κουρκουμίνη ενώ διαθέτει εξαιρετικές αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις και αντικαρκινικές ιδιότητες, εν τούτοις λόγω της πολύ πτωχής αποροφισιμότητας και βιοδιαθεσιμότητας που επιδεικνύει δεν είχε χρησιμοποιηθεί ευρύτατα στους ανθρωπους.

Το πρόβλημα αυτό ξεπεράστηκε σήμερα με την επινόηση διαφόρων μορφών κουρκουμίνης , οι οποίες επιδεικνύουν υψηλότερη απορροφητικότητα και βιοδιαθεσιμότητα και αυτό το γεγονός έχει συμβάλλει στην έναρξη μεγάλων κλινικών δοκιμών σε πάσχοντες από διάφορες χρόνιες παθήσεις, αφού η κουρκουμίνη, χορηγούμενη σε μέγάλες δόσεις 8-12 γραμμαρίων και για μεγάλα χρονικά διαστήματα είναι ατοξική.

Μέχρι σήμερα η πιο ευαπορρόφητη και βιοδιαθέσιμη μορφή κουρκουμίνης είναι η υγροποιημένη μικκυλιακή κουρκουμίνη ΝοvaSOL®Curcumin,Γερμανικής νανοτεχνολογίας, η οποία έχει 185 φορές ή 18.500% μεγαλύτερη απορροφητικότητα και  βιοδιαθεσιμότητα από την απλή σκόνη φυσικής κουρκουμίνης [4].


Η παρασκευή καψουλών υγρής μικκυλιοποιημένης  κουρκουμίνης με την τεχνική ΝοvaSOL®Curcumin, που κυκλοφορεί στην Ελλάδα με την εμπορική ονομασία Curcugkel έλυσε αυτό το πρόβλημα της ανάγκης λήψης μεγάλων δόσεων φυσικής κουρκουμίνης (8 γραμμάρια ημερησίως) προκειμένου η κουρκουμίνη να επιδείξει τα ευεργετικά αποτελέσματά της για την υγεία.

Μία κάψουλα Curcugkel  περιέχει 335mg ΝοvaSOL®Curcumin, που αντιστοιχεί σε 18 mg καθαρής κουρκουμίνης, που είναι ισοδύναμα με 4 γραμμάρια ή 8 κάψουλες ή χάπια των 500mg φυσικής σκόνης κουρκουμίνης.

Η δοσολογία της Curcugkel είναι δύο κάψουλες ημερησίως για τρείς μήνες, μετά το φαγητό ή ανάλογα με την περίπτωση τη δόση την καθορίζει ο θεράπων ιατρός.

Βιβλιογραφική τεκμηρίωση

1.Waseem M, Pandey P, Tomar B, Raisuddin S, Parvez S. Ameliorative action of curcumin in cisplatin-mediated hepatotoxicity: an in vivo study in Wistar rats. Arch Med Res. 2014 Aug;45(6):462-8.

2.Osama I Ramadan, Lashin S Ali, Fatma M Abd-Allah, Rafik E A Ereba, Humeda S Humeda, Ahmed A Damanhory, Ahmed E Moustafa, Amr M Younes, Moaaz M Y Awad, Nassar A A Omar.Co-administration of either curcumin or resveratrol with cisplatin treatment decreases hepatotoxicity in rats via anti-inflammatory and oxidative stress-apoptotic pathways. PeerJ. 2024 Jul 22:12:e17687. doi: 10.7717/peerj.17687. eCollection 2024.

3.Ugur S, Ulu R, Dogukan A, Gurel A, Yigit IP, Gozel N, Aygen B, Ilhan N. The renoprotective effect of curcumin in cisplatin-induced nephrotoxicity. Ren Fail. 2015 Jan 16:1-5.

4.Sahin K, Orhan C, Tuzcu M, Muqbil I, Sahin N, Gencoglu H, Guler O, Padhye SB, Sarkar FH, Mohammad RM. Comparative in vivo evaluations of curcumin and its analog difluorinated curcumin against cisplatin-induced nephrotoxicity. Biol Trace Elem Res. 2014 Feb;157(2):156-63. doi: 10.1007/s12011-014-9886-x. Epub 2014 Jan 12.

5.Hasan Mehrab, Mehran Sharifi, Ali Akhavan, Mohammad-Hosein Aarabi, Marjan Mansourian, Elaheh Mosavi , Azadeh Moghaddas. Curcumin supplementation prevents cisplatin-induced nephrotoxicity: a randomized, double-blinded, and placebo-controlled trial. Res Pharm Sci. 2023 Nov 23;18(6):648-662. doi: 10.4103/1735-5362.389952. eCollection 2023

6.Schiborr C, Kocher A, Behnam D, Jandasek J, Toelstede S, Frank J. The oral bioavailability of curcumin from micronized powder and liquid micelles is significantly increased in healthy humans and differs between sexes. Mol Nutr Food Res. 2014 Mar;58(3):516-27. doi: 10.1002/mnfr.201300724. Epub 2014 Jan 9.